Dünyayı değiştiren 10 otomobil

Otomobil tarihi, birkaç modelin kuralları baştan yazmasıyla ilerledi. Seri üretimi başlatan Ford Model T’den elektrikli çağı pratik hale getiren Tesla Model S’e, işte dünyayı değiştiren 10 otomobil…

Otomobilin hikâyesi 1886’da, Karl Benz’in 37435 numaralı patentle koruduğu Patent-Motorwagen ile başladı. Üç tekerlekli bu araç, bugün ilk otomobil olarak kabul ediliyor. O günden bu yana yüzlerce model çıktı, ancak bazıları sadece satış rekorları kırmakla kalmadı, otomobilin ne olduğunu, nasıl üretildiğini ve nasıl kullanıldığını değiştirdi. Aşağıdaki liste kronolojik sırayla ilerliyor ve “dünyayı değiştiren otomobiller” seçkisinin yanı sıra model tarihlerine de dayanıyor.

1. Ford Model T (1908)
Üretimine 1 Ekim 1908’de başlanan Model T, orta sınıfın satın alabileceği ilk seri üretim otomobil olarak kabul ediliyor. Her şeyi değiştiren adım 7 Ekim 1913’te devreye giren hareketli montaj hattı oldu. Üretim hızlandı, fiyatlar düştü: Runabout modeli 1909’da 825 dolardı, 1925’te 260 dolara indi. 15 milyonun üzerinde satan Model T, 1999’daki “Yüzyılın Otomobili” yarışmasında 20’nci yüzyılın en etkili otomobili seçildi ve 1972’ye kadar dünyanın en çok satan otomobili olarak kaldı.

2. Volkswagen Beetle (1938)
Ferdinand Porsche ve ekibinin tasarladığı Beetle’ın ilk birimleri 1938’de üretildi, seri üretim 27 Aralık 1945’te başladı. Arkaya yerleştirilmiş, hava soğutmalı dört silindirli boxer motoru ve arka tekerlekten çekişiyle farklı bir yapı sunuyordu. 17 Şubat 1972’de 15 milyon 007 bin 034 adetle Model T’nin yaklaşık 50 yıllık satış rekorunu kırdı. Üretim 30 Temmuz 2003’te Meksika’daki Puebla fabrikasında son buldu ve toplam üretim 21 milyon.529 bin 464 adede ulaştı. 65 yıllık üretim süresi, tek bir nesil için en uzun süre kabul ediliyor. Arka motor düzeni, Porsche 911’e de ilham verdi.

3. Austin Mini (1959)
İzmir’de doğan Sir Alec Issigonis’in tasarladığı Mini, 848 cc’lik motoru enine yerleştirip gücü ön tekerleklere ileterek küçük otomobil tasarımında devrim yarattı. Dört vitesli şanzıman motor yağıyla yağlanan karterin içine yerleştirildi, yaylar yerine kompakt lastik koniler kullanıldı. Böylece taban alanının yaklaşık yüzde 80’i yolcu ve bagaja ayrılabildi. 1956 Süveyş Krizi sonrasında yakıt kıtlığı ve küçük araç talebi, Mini’nin doğuşunu hızlandırdı. 1959-2000 arasında yaklaşık 5.38 milyon adet üretilen Mini, Monte Carlo Rallisi’ni kazandı. Honda N360, Nissan Cherry ve Fiat 127 gibi sonraki küçük otomobillere ilham verdi. 1999’da 20’nci yüzyılın en etkili ikinci otomobili seçildi, ilk sırada Model T vardı.

4. Ford Mustang (1964)
17 Nisan 1964’te New York Dünya Fuarı’nda tanıtılan Mustang, performansı geniş kitlelere ulaştırdı. İlk gün 22 bin sipariş aldı ve ilk yıl 419 bin adet sattı. Otomobil endüstrisinin o zamana kadarki en büyük yeni model lansmanı olarak anılıyor. Yetkili satıcı trafiğini artırarak Ford’un Galaxie, Falcon ve pick-up gibi diğer modellerinin satışlarını da yükseltti. Ford Mustang ilk altı ayda en hızlı satan otomobil oldu ve 18 ayda bir milyondan fazla üretildi.

5. Audi Quattro (1980)
3 Mart 1980’de Cenevre Otomobil Fuarı’nda tanıtılan Quattro, ön motorlu dört tekerlekten çekiş düzenini turbo motorla birleştiren ilk seri üretim otomobil. Sistemi Audi mühendisi Jörg Bensinger geliştirdi. 2144 cc’lik, 200 HP gücündeki turbo beş silindirli motoruyla 0’dan 100 km/s’ye 7.1 saniyede çıkıyor, 220 km/s’nin üzerinde hıza ulaşıyordu. Dört çeker sisteme izin veren yeni ralli kurallarından yararlanan ilk araç oldu ve Audi’yi 1982 ile 1984’te takımlar klasmanında birinciliğe taşıdı. Sport Quattro 1985’te Pikes Peak tırmanma yarışını rekor süreyle kazandı. 1980-1991 arasında Ingolstadt’ta 11 bin 452 adet üretilen Quattro’nun adı, sonraki tüm dört tekerlekten çekişli Audi’lerde kullanılmaya başlandı.

6. Jeep Cherokee (1984)
ABD’de 1983’te tanıtılıp 1984 model yılında satışa çıkan Cherokee XJ, Amerika’da yapılmış ilk askeri olmayan monokok 4×4 olarak anılıyor. Şasi ve gövdenin tek yapıda birleştirilmesi sayesinde selefinden yaklaşık 544 kilogram hafif ve 79 santimetre kısa oldu, iç hacminin büyük kısmını korudu. Otomotiv dünyası, Cherokee’yi ilk gerçek SUV olarak tanımlıyor. Ancak GM’nin Blazer S-10 ve Jimmy modelleri bir yıl önce çıktığı için “ilk” iddiası kesin değil. Yaygın görüş, Cherokee’nin Amerika’da modern SUV tutkusunu başlattığı yönünde. 1984-2001 model yılları arasında üretilen araç, Çin’de 2014’e kadar sürdü ve dünya genelinde yaklaşık üç milyon adet üretildi.

7. Renault Espace (1984)
Temmuz 1984’te tanıtılan Espace, Avrupa’da MPV segmentini başlatan model olarak kabul ediliyor. Fikir, Matra’nın teknik direktörü Philippe Guédon’a ait. Renault mekanik parçalardan ve satıştan sorumlu olurken Matra ürün ve üretimi üstlendi. Galvanizli çelik taşıyıcı yapı üzerine plastik dış panellerle kaplanan Espace, geniş iç hacmi ve esnek koltuk düzeniyle dikkat çekti. Başlangıç yavaştı, ilk ayda yalnızca dokuz adet satıldı. Zamanla müşteriler konseptin faydasını fark etti ve segment Avrupa otomobil pazarının kalıcı bir parçası haline geldi. Plymouth/Chrysler Voyager ve Nissan Prairie de bu alanın öncüleri arasında sayılıyor.

8. Toyota RAV4 (1994)
1994 baharında Cenevre Otomobil Fuarı’nda tanıtılan RAV4, hafif monokok gövdesi, bağımsız arka süspansiyonu, 129 HP’lik 2.0 litre benzinli motoru ve sürekli dört tekerlekten çekiş sistemiyle; üç kapılı, 3.69 metre uzunluğunda küçük bir araç olarak yola çıktı. Toyota, kompakt ve çevik yeni bir SUV segmentini başlattığını savunuyor. RAV4, 2020’de dünya genelinde 10 milyon satışı aştı, 2023 sonuna kadar toplam satışı 14 milyona ulaştı ve 2018 ila 2019’da dünyanın en çok satan SUV’uydu. Bugün Avrupa’da yeni RAV4 satışlarının yüzde 91’ini hibrit ve plug-in hibrit versiyonlar oluşturuyor.

9. Toyota Prius (1997)
10 Aralık 1997’de yalnızca Japonya’da satışa çıkan birinci nesil Prius, lansman anında dünyanın ilk seri üretim benzinli-elektrikli hibrit otomobili olarak tanıtıldı. Aracın güç bölmeli hibrit sistemi, 1.78 kWh’lik NiMH bataryayla çalışıyordu. Şubat 2000’e kadar Takaoka fabrikasında 37 bin 425 adet üretildi. ABD pazarında Honda Insight’tan sonra ikinci seri üretim hibrit oldu. Mayıs 2008’de Prius liftback bir milyon adede ulaştı, Haziran 2013’te toplam satış üç milyonu geçti. Japonya’da 2009’dan 2012’ye kadar dört yıl üst üste en çok satan otomobil oldu. Prius, hibrit teknolojinin yaygınlaşmasında ve düşük yakıt tüketimi standartlarında referans olarak görülüyor.

10. Tesla Model S (2012)
ABD’deki müşterilere teslimatlara Haziran 2012’de başlanan Model S, elektrikli otomobilleri uzun yolculuğa uygun ve pratik hale getirdi. 40, 60 ve 85 kWh batarya seçenekleri sunuldu ve 85 kWh versiyon EPA sertifikalı 265 mil, yani yaklaşık 426 km menzil sağladı. Dünya genelinde 13 bin adetten fazla ön sipariş aldı. Model S, Motor Trend’in 2013 Yılın Otomobili ödülünü kazandı, bu ödül derginin tarihinde tüm jüri üyelerinin oybirliğiyle verilen ilk karar oldu. Elon Musk’ın ifadesiyle amaç, “bir elektrikli otomobilin gerçekten her benzinli otomobilden daha iyi olabileceğini göstermekti.”