Otomotiv yedek parça sektöründe nakit sıkışıklığı büyüyor

Otomotiv Satış Sonrası Ürün ve Hizmetleri Derneği (OSS), üyeleriyle yaptığı 2026 üçüncü çeyrek anketinin sonuçlarını açıkladı. Sektörün bu çeyrekte en çok zorlandığı konu nakit akışı oldu.

Üyelerin yüzde 80.9’u bu sorunu en önemli başlıklar arasında gösterdi. Yurt içi satışlar dolar bazında geçen yılın aynı dönemine göre yalnızca yüzde 0.03 artarak yatay kaldı. Satışlar yerinde saydı: Beklenti yüzde 1.33’lük bir büyümeydi, ancak gerçekleşen rakam bunun altında kaldı. Dağıtıcı üyelerin satışları dolar bazında yüzde 2.61 azalırken, üretici üyelerin satışları yüzde 3.18 arttı. Stoklar bir önceki çeyreğe göre ortalama yüzde 0.23 geriledi. Dağıtıcılarda yüzde 1.14’lük düşüş görülürken, üreticilerde yüzde 0.85’lik artış yaşandı.

Tahsilatlar kötüleşti: Üyelerin yüzde 48.5’i tahsilat süreçlerinin bir önceki çeyreğe göre kötüleştiğini, yüzde 5.9’u ise çok daha kötü hale geldiğini söyledi. Olumsuz görüş bildirenlerin toplamı yüzde 54.4’e çıktı. Yüzde 35.3 değişiklik olmadığını belirtirken, yalnızca yüzde 10.3 iyileşme gördüğünü açıkladı. Tahsilat süreçlerine verilen ortalama puan 39.9’dan 37.5’e düştü.

Sorunların sıralaması değişti: Yılın ilk çeyreğinde maliyet artışları birinci sıradaydı. Üçüncü çeyrekte nakit akışı sorunu liderliği aldı.

Nakit akışı sorunları: yüzde 80.9
Maliyetlerdeki aşırı artış: yüzde 70.6
İş ve ciro kaybı: yüzde 52.9
Kargo maliyetleri ve teslimat gecikmeleri: yüzde 47.1
Gümrük sorunları: yüzde 26.5
Tedarik sorunları: yüzde 25
Mevzuat değişiklikleri ve istihdam sorunları: yüzde 17.6’şar
Döviz kuru hareketleri: yüzde 10.3

Yatırım iştahı azaldı: Önümüzdeki üç ayda yeni yatırım yapmayı planlayan üyelerin oranı yüzde 20.3’ten yüzde 14.7’ye indi. Üreticilerde bu oran yüzde 28.6’dan 22.6’ya, dağıtıcılarda ise yüzde 13.9’dan 8.1’e düştü. Yani dağıtıcıların yüzde 91.9’u yakın dönemde yeni yatırım düşünmüyor.

İstihdam: Üyelerin yüzde 52.9’u çalışan sayısını korudu, yüzde 22.1’i artırdı, yüzde 25’i azalttı. İstihdamı azaltanların oranı üretici üyelerde yüzde 25.8, dağıtıcılarda yüzde 24.3 oldu. Artırım oranları ise sırasıyla yüzde 22.6 ve yüzde 21.6 olarak kaydedildi.

Son çeyrek beklentisi karamsar: Üyeler yılın son çeyreğinde yurt içi satışların dolar bazında yüzde 1.30 daralacağını öngörüyor. Dağıtıcılarda yüzde 2.81’lik düşüş beklenirken, üreticilerde yüzde 0.50’lik sınırlı bir artış bekleniyor. Sektörün gidişatına dair kötümser görüş yüzde 21.9’dan yüzde 41.2’ye çıktı. İyimserlik ise yüzde 20.3’ten yüzde 11.8’e geriledi. Üyelerin yüzde 44.1’i önemli bir değişiklik beklemiyor. Genel ekonomi için de tablo benzer: yüzde 58.8 kötüleşme, yüzde 33.8 mevcut durumun sürmesi, yüzde 7.4 iyileşme bekliyor. Yıl sonu dolar kuru beklentisi 49.31 TL’den 52.26 TL’ye yükseldi.

Üretimde kapasite düştü: Üretici üyelerin kapasite kullanım oranı yüzde 73.93’ten yüzde 68.06’ya, yani 5.87 puan geriledi. Üretim geçen yılın üçüncü çeyreğine göre yüzde 0.68 azaldı. İhracat dolar bazında yüzde 0.16 küçüldü.

Özçete: Yatırım ertelemesi geçici sayılmamalı: OSS Yönetim Kurulu Başkanı Ali Özçete, eskiden gündemin başında maliyetlerin olduğunu, şimdi ise üyelerin büyük çoğunluğunun nakit akışında sıkıntı yaşadığını söyledi. Tahsilatlardaki bozulmanın şirketlerin finansal planlamasını doğrudan etkilediğini belirten Özçete, yüksek maliyetler, zayıf talep ve finansmana erişimdeki güçlüklerin firmaların hareket alanını daralttığını ifade etti. Yatırımlardaki gerilemeyi kısa vadeli bir erteleme olarak görmemek gerektiğini vurgulayan Özçete, şirketlerin yeni kapasite kurabilmesi, teknolojik dönüşüme ayak uydurabilmesi ve ihracat pazarlarında rekabet gücünü koruyabilmesi için yatırımın sürmesi gerektiğini söyledi. Üreticilerin yurt içi satışlarındaki artışa ve üyelerin yüzde 75’inin istihdamı koruması ya da artırmasına dikkat çeken Özçete, maliyetlerin kontrol altında tutulması, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve ekonomik öngörülebilirliğin güçlenmesi gerektiğini belirtti. Sektörün uzun vadeli büyüme potansiyeline inandıklarını da sözlerine ekledi.